دوشنبه , ۲۹ شهریور ۱۴۰۰
قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
خانه / مدیریت / بانکداری الکترونیک / بانکداری الکترونیک
مدیریت فناوری و نوآوری
مدیریت فناوری و نوآوری

بانکداری الکترونیک

یکی از مهم‌ترین پدیده‌های ناشی از انقلاب اطلاعات، تحول در شیوه‌های سنتی تجارت و جایگزینی آن با تجارت الکترونیک است. از این رو به واسطه نقش پول و بانکداری در تجارت، بانکداری الکترونیک اصلی‌ترین زیربنای تجارت الکترونیک محسوب می‌شود.
طبیعتا در این میان، نقش بانک‌ها و موسسات اقتصادی در نقل و انتقال پول بسیار حیاتی است. هنگامی که در سال ۱۹۹۴ اینترنت قابلیت‌های تجاری خود را علاوه برجنبه‌های علمی و تحقیقاتی به نمایش گذاشت، موسسات تجاری و بانک‌ها در کشورهای پیشرفته اولین نهاد‌هایی بودند که تلاش جدی خود را برای استفاده هر چه بیشتر از این جریان بکار انداختند. محصول تلاش آن‌ها نیز همان بانکداری الکترونیک امروزی است. سپس به سرعت مشخص شد که اینترنت بستر بسیار مناسبی برای انواع فعالیت‌های بانکداری و اقتصادی به شمار می‌رود. بانکداری الکترونیک هم اکنون در جهان به عنوان یک بحث بسیار تخصصی و در عین حال، بسیار پیچیده تبدیل شده است وتطبیق آن باسیاست‌های تجاری و اقتصادی کشورهای مختلف نیاز به تحقیق و برنامه‌ریزی دقیق دارد (میرابی، ۱۳۸۷، ص ۲۷).
بانک‌ها به عنوان بنگاه های اقتصادی که وظیفه ارایه خدمات پولی و مالی را دارند با بهره‌گیری از فناوری اطلاعات از سویی می‌توانند هزینه‌های خود را کاهش داده و موجب سود دهی خود و ذی‌نفعان‌شان را فراهم کنند و از سوی دیگر موجب رضایت‌مندی مشتریان خود شوند. در این خصوص با وجود پیشرفت‌های خدمات پول الکترونیکی و ابزارهای پرداخت در کشور، در استفاده از سامانه‌های یکپارچه اطلاعاتی برای الکترونیکی کردن تعاملات درون بانکی و بین بانکی و اتصال بر خط مشتریان به بانک در آغاز راه هستیم. به همین دلیل فناوری اطلاعات نتوانسته باعث کاهش هزینه‌ها و ارزان‌تر شدن خدمات بانکی و نیز حذف رویه‌های سنتی نظیر توسعه شعب فیزیکی بانک‌ها و اسکناس شود (قلی پور، ۱۳۸۸، ص۸۳ .)
در بانکداری الکترونیک نیاز به یک دولت الکترونیک است. دولت الکترونیک یکی از ضرورت‌های جهان امروز است که بسیاری از کشورها به دنبال ایجاد آن در کشور خود هستند. دولت الکترونیکی عبارت از استفاده سازمان‌های دولتی از فناوری‌های جدید اطلاعاتی و ارتباطی جهت ارایه و توزیع خدمات و اطلاعات به صورت به‌هنگام و شبانه‌روزی در کمترین زمان، با کمترین هزینه و بالاترین کیفیت به شهروندان، بخش‌های تجاری و تولیدی و سایر مشتریان دولت می‌باشد به گونه‌ای که آنها از طریق سیستم‌های کامپیوتری بتوانند با دولت ارتباط برقرار کنند و مشارکت بیشتری در اداره امور دولتی و فرایندها و نهادهای مردم‌سالار داشته باشند (سید جوادین، ۲۰۰۶ ، ص ۱۲).
پس به طور کلی می‌توان گفت بانکداری الکترونیکی عبارت از فراهم آوردن امکاناتی برای کارکنان در جهت افزایش سرعت و کارایی آنها در ارایه خدمات بانکی در محل شعبه و همچنین فرآیندهای بین شعبه‌ای و بین بانکی در سراسر دنیا و ارایه امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری به مشتریان که با استفاده از آنها بتوانند بدون نیاز به حضور فیزیکی در بانک، در هر ساعت از شبانه‌روز از طریق کانال‌های ارتباطی ایمن و با اطمینان عملیات بانکی دلخواه خود را انجام دهند. به عبارت دیگر بانکداری الکترونیکی استفاده از فناوری‌های پیشرفته نرم‌افزاری و سخت‌افزاری مبتنی بر شبکه و مخابرات برای تبادل منابع و اطلاعات مالی به صورت الکترونیکی است و نیازی به حضور فیزیکی مشتری در شعبه نیست ( حمیدی زاده ، ۱۳۸۶، ص۴۳ ).
با تکیه بر فلسفه بازاریابی، مهم‌ترین مزیت بانکداری الکترونیک افزایش سطح رضایت‌مندی مشتریان بانک‌ها است، نتیجه این رضایت‌مندی ارتقا سطح وفاداری و ایجاد رابطه‌ای اثربخش و بلندمدت میان بانک و مشتری است البته باید توجه داشت اگر بانک‌ها بخواهند سطح رضایت‌مندی استفاده‌کنندگان از خدمات الکترونیک خود را افزایش دهند باید به ادراکات آنان در مورد ستانده که همان کیفیت خدمات الکترونیکی است و ثبات آن در طول زمان توجه ‌نمایند. (قلی پور، ۱۳۸۸، ص۸۳ ).
مهم‌ترین ویژگی‌های بانکداری الکترونیک این است که در رابطه بین بانک و مشتری، موقعیت فیزیکی بانک یا مشتری نقشی ندارد و وابستگی نداشتن به موقعیت فیزیکی، علاوه بر این که زمینه رقابت بین بانک‌ها را تغییر داده و نقش فاصله مکانی از بانک را در هزینه نهایی ارایه خدمات بانکی به مشتری از بین می‌برد دو پیامد عمده دارد اول این که امکان مبادله خدمات مالی در بازارهای خرد کشورهای مختلف را فراهم می‌سازد، دوم این که بانک‌های مجازی می‌توانند موقعیت فیزیکی خودشان را بدون این که تغییری در ارتباط خود با مشتریان‌شان ایجاد کنند، تغییر دهند بنابراین بانک‌های مجازی در مقایسه با بانک‌های سنتی انعطاف‌پذیرترند و نسبت به تغییر شرایط اقتصادی یا مقررات قانونی، به سرعت واکنش نشان می‌دهند و می‌توانند از کشوری به کشور دیگر نقل مکان کنند ( سهرابی نیا، ۱۳۸۵، ص ۲۷).
طی سال‌های اخیر، روند رو به رشدی را در توسعه خودپردازها و دیگر ابزارهای پرداخت الکترونیکی داشته‌ایم اما این میزان پیشرفت در همه بانک‌ها یکسان نبوده و در برخی خدمات، تفاوت چشم‌گیری وجود دارد. این مسئله باعث بروز مشکلات در تعاملات بین بانکی و نیز نزد مشتریان می‌شود . میزان استقبال مردم برای استفاده از روش‌های نوین بانکی در رشد قابل قبول پرداخت‌های الکترونیکی قبوض تلفن همراه و ثابت، آب، برق و گاز مشهود است و ضرورت دارد این خدمات به تمامی اسناد پرداختنی دوره‌ای نظیر اقساط بانکی توسعه یابد ( صنایعی، ۱۳۸۳، ص ۵۴).
هر چند در این بین افزایش تمایل به استفاده از خودپردازها برای دریافت پول باعث افزایش سرانه اسکناس و سرعت گردش پول سنتی شده و در نهایت باعث افزایش هزینه می شود و در حالی که هیچ سودی برای بانک‌ها نداشته است.
تحقق اهدافی همچون جلوگیری از پولشویی یا فراهم کردن شرایط لازم به منظور کاهش نیاز به حضور فیزیکی مشتری در شعب همه و همه در گرو توجه به مقوله بانکداری الکترونیک است. با توجه به موارد یادشده بانک‌های کشور طی سال‌های اخیر تلاش گسترده‌ای را برای رسیدن به شرایط لازم و تحقق اهداف فوق آغاز نموده‌اند. در این راستا بانک سپه نیز سعی کرده با انجام اقدامات لازم در مسیر حرکت سیستم بانکی قرار گرفته و با برنامه‌ریزی‌های لازم E-Banking را محقق نماید. ایجاد اولین عابر بانک‌ها در ایران، طراحی سپه کارت و نهایتا در مهمترین اقدام ایجاد شعبه مجازی تنها بخشی از اقدامات این بانک در این راستا است.

  • بیان موضوع و تعریف مساله

امروزه تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات بازوی اقتصادی و اجتماعی و پیشرفت فرهنگی در کشورهای مختلف به شمار می‌رود. استفاده از این تکنولوژی در جهت حل معضلات پیش‌روی کشورها و شهرها در همه سطوح دیده می‌شود.دانشمندان و پژوهشگران به طور خستگی‌ناپذیری در حال تلاش برای ارتقای سطح تکنولوژی اطلاعات، استفاده‌ها و فواید آن در زندگی روزمره انسان‌ها می‌باشند. یکی از دستاوردهای مهم فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) معرفی بانکداری الکترونیک می‌باشد. بانکداری الکترونیک برگرفته از ICT در زمینه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی سیاست و مذهب کاربردهای فراوان دارد. درخشیدن اینترنت در جهان تبلیغات در دهه‌های اخیر نه تنها روش‌های قدیمی تجارت را تحت تاثیر قرار داده و آن را عوض نموده است، بلکه به مقرون بصرفه بودن از نوع بهترین وجه آن ، دستیابی پیدا کرده است.
امروزه در نیازهای مصرف کنندگان تغییر و تحولاتی شگرف بوجود آمده است و بخش گسترده‌ای از این تغییرات در گرو تحولات تکنولوژیکی و فناوری اطلاعات می‌باشد. البته سازمان‌ها و نهادها نیز از این تغییرات گسترده در امان نبوده و کم و بیش از
تغییرات بنیادین الکترونیکی بهره‌مند شده‌اند.امروزه کمتر شخصی را می‌توان یافت که با موضوع بانکداری الکترونیک آشنایی نداشته باشد. رشد روزافزون فن‌آوری بخصوص فناوری اطلاعات در جهان، موانع و مشکلات زمانی و مکانی مرتبط به امور تجاری را کاهش داده و دستیابی عمومی مردم به اینترنت سبب شده امکان تجارت و کسب و کار از طریق اینترنت و یا به عبارتی بانکداری الکترونیک و کسب و کار الکترونیکی از جایگاه ویژه‌‌ای در کشورهای توسعه یافته برخوردار شود. (گرامی، ۱۳۸۵،ص۱۲)
بانکداری الکترونیک به دلیل سرعت، کارآیی، کاهش هزینه‌ها و بهره‌ برداری از فرصت‌های زودگذر عرصه جدیدی را در رقابت گشوده است.
بروز پدیده نوین مبادله الکترونیکی اطلاعات از طریق شبکه‌های مختلف خصوصا شبکه اینترنت از یک سو و طرح دهکده جهانی از سوی دیگر، عملا تحول گسترده‌ای در قلمرو بانکداری ایجاد نموده است. بازتاب این دگرگونی در تجارت بین‌المللی باعث گردیده دسترسی آسان و مطمئن به اطلاعات و برقراری ارتباط سریع به بازارها از اهمیت ویژه و حساسیت خاصی برخوردار گردد. بهره‌مندی از امکانات و فنون جدید تبادل اطلاعات تاثیر مستقیم و موثر در روان سازی و تسهیل امر بانکداری داشته است.
از جمله مزایا و سودمندی های بانکداری الکترونیکی را می‌توان در تصمیم‌گیری ها و برنامه‌ریزی‌های مناسب و دقیق، حذف مقررات محدود کننده ،آسان سازی ارتباط میان عوامل داد و ستد، بکارگیری سیستم‌های اطلاع رسانی و آگاه کننده ، فراهم آوردن فضای رقابت برای تمامی استعدادها، جلوگیری از اتلاف وقت شهروندان، پیشگیری از تهدید شدن و به خطر افتادن سلامت جسمانی و روانی شهروندان ناشی از تصادفات درون شهری و بین شهری، کمک به تلطیف هوا و کاهش آلودگی هوا، پاسخگویی سریع با قدرت بالا، امکان رفع اشتباه و جبران خسارت‌های مختلف، بخشی از سودمندی‌های کاربست بانکداری الکترونیک به شمار می‌روند. روش بانکداری الکترونیک معروف به بانکداری بدون کاغذ، صرفه‌جویی در زمان، هزینه‌ها و نیروی انسانی را به دنبال داشته است و شاخص‌های بهره‌وری را توانسته‌ است افزایش دهد، اما این شیوه هنوز در کشور ما جایگاه واقعی و مطلوب خود را بدست نیاورده است. (پویان، ۱۳۸۳،صص۸۰-۷۹)
این موضوع در شهرهای بزرگتر کمتر به چشم می‌خورد و تقریباً برخی امور زندگی در ابعاد مختلف توسط اینترنت و تکنولوژی‌های مدرن انجام می‌گیرد. اما در شهرهای کوچکتر و محروم از امکانات، کاربست بانکداری الکترونیکی با موانع و چالش‌های بیشتری همراه می‌باشد. در سالیان اخیر فروشگاهها و مراکز خرید، ادارات، سازمان‌ها، دانشگاه‌ها و مدارس، کتابخانه‌ها و پژوهشکده‌ها و بسیاری دیگر از اماکن سعی کرده‌اند که کالاها و خدمات مورد نیاز شهروندان را در قالب بانکداری الکترونیک ارایه نمایند، اگرچه همواره در این مسیر با چالش‌ها و فراز و نشیب‌های متعددی مواجه گشته‌اند. در شهر ایلام نیز طی سالیان اخیر تغییرات عدیده‌ای در کاربست بانکداری الکترونیک در فروشگاهها ، دانشگاه‌ها و مدارس، شبکه بهداشت و نظایر آن روی داده است.علی رغم همه تلاش‌های صورت گرفته جهت برخورداری هر چه بیشتر شهروندان از خدمات تجارت الکترونیک به دلیل وجود پاره‌ای از چالش‌ها و مشکلات، هنوز نارسایی هایی در این زمینه به چشم می‌خورد.تعویق و عدم اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های مرتبط با حوزه بانکداری الکترونیک در شهر ایلام می‌تواند موجب اتلاف وقت، انرژی و سرمایه شهروندان این شهر گردیده و نیز عدم رضایت و خرسندی آنان را از مباحث و برنامه‌های بانکداری الکترونیک به همراه داشته باشد.

درباره ی محمد باقری میلانلو

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *