سه شنبه , ۵ مرداد ۱۴۰۰
قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
خانه / مدیریت / تئوری مدیریت / اقوام ایرانی
مدیریت فناوری و نوآوری
مدیریت فناوری و نوآوری

اقوام ایرانی

تنوع قومی در ایران

علاوه بر قومیت اصلى فارسى‏ زبان ایرانی، حداقل ده قوم دیگر با زبان‏ها و گویش‏هاى متفاوت در این کشور حضور دارند (ر.ک. یوردشاهیان، ۱۳۸۷: ۱۵) که از جمله آنان می توان به اقوام آذری، کرد، لر، عرب، بلوچ، ترکمن، گیلک، تالش و اقوام مختلط اشاره کرد. همچنین می‌توان از اقلیت‏هاى دینى ارامنه، آشورى، یهودى، زرتشتى و مذاهب متفاوت اسلامی اسماعیلى، هفت امامى، شیعه جعفرى، دوازده امامى و سنى حنبلى، شافعى یا حنفى نام برد (حافظ‌نیا، ۱۳۸۱: ۱۶۲).
سرزمین ایران از حیث تنوع زبانى و قومى در جهان، با ۲۴ درصد همانندى در رتبه شانزدهم قرار می گیرد؛ در حالی که تانزانیا با ۷ درصد همانندى در رتبه اول تنوع زبانی و قومی است و کشورهای کره شمالى و جنوبى، با ۱۰۰ درصد همانندى، در رتبه آخر قرار می گیرند (افتخاری، ۱۳۷۷: ۶۰-۲۷). در ایران اگر چه فارسى‏ زبانان حدود ۶۰ درصد جمعیت را تشکیل می دهند، اما وجود اقوام دیگر در درون این واحد ملى و تاثیرات شگرف آن‌ها بر سیر تحولات تاریخى و اجتماعی، واقعیتى انکارناپذیر است (مینایی و زهدی، ۱۳۹۱: ۸۶-۸۵).

 

آذری ها

بزرگترین گروه اقلیت قومی در ایران، بعد از فارس ها هستند که در شمال غربی ایران و در استان های آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل، زنجان و قزوین استقرار دارند. همچنین این قومیت به صورت ادغام شده در استان های تهران، قم و اراک نیز جمعیت زیادی را در برمی گیرند. آذری ها در متغیرهای لهجه و احساس قومیت با اکثریت ملت ایران تفاوت دارند، اما در متغیر دین و مذهب و نیز تکلم به زبان رسمی کشور با اکثریت ملت مشترک اند، منطقه آذری نشین ایران، با آذری های قفقاز در سه متغیر زبان، مذهب و قومیت همسان هستند، زیرا قبل از معاهدات گلستان و ترکمنچای، آنها به صورت یکپارچه، بخشی از ایران تاریخی و باستانی بودند، نکته اینجا است که هرچند آذریهای ساکن ایران کنونی وجوه مشترک بیشتری با آذریهای قفقاز و ساکن در آن سوی مرزها دارند، اما گرایش شدیدی به ملت ایران نشان می دهند و خود را جزو جدایی ناپذیر آن می دانند (مطلبی، ۱۳۸۷:۱۹)

قوم کرد

کردها یکی از اقوام بزرگ و در عین حال با سابقۀ تاریخی طو لانی در کشور ایران می باشند، آنها در غرب کشور و در استانهای کردستان، کرمانشاه، ایلام و جنوب آذربایجان غربی وخراسان شمالی مستقر هستند. این ناحیه بخشی از منطقۀ بزرگ کردنشین، مشتمل بر نواحی شمالی عراق، جنوب شرقی ترکیه و شمال شرقی سوریه است . از حیث مذهبی، کردها به دو گروه سنی شافعی و شیعه تقسیم می شوند، اغلب کردهای کردستان اهل سنت و شافعی مذهب هستند، کردهای منطقه کرمانشاه و ایلام عمدتاً شیعه اند و در کنار آنها، مسلک های دیگری همچون اهل حق و علی اللهی نیز وجود دارد.(حافظ نیا، ۱۳۸۱:۱۶۴).

قوم عرب

عرب های ایران در بخش مرکزی و جنوب غربی استان خوزستان استقرار دارند، اغلب عرب های ایران شیعه مذهب هستند و قلمروی سکونتی آن ها تا مناطق جنوبی عراق گسترده شده است، این تجانس مذهبی منطقه عرب نشین ایران و دنبالۀ برون مرزی آن، نوعی گرایش رفتاری در مردم این منطقه نسبت به بخش مرکزی ایران را به وجود آورده است (حافظ نیا، ۱۳۸۱:۱۷۰ ).
وقوع انقلاب اسلامی و فضای انقلابی موجب طرح گرایش های ناسیونالیسم عربی و به وجود آمدن نیروی مرکز گریز در این منطقه شده بود، اما در مقابل، وقوع جنگ تحمیلی و مشارکت تمامی آحاد مردم ایران برای دفاع از این مناطق، باعث به وجود آمدن نیروی مرکزگرای شدیدی در داخل این منطقه شد.

قوم بلوچ

بلوچ ها عمدتاً در استان سیتان و بلوچستان ساکن بوده و اکثریت این قوم سنی مذهب هستند. بلوچ های ایران و پاکستان در سه متغیر مذهب، زبان و قومیت با یکدیگر تجانس دارند، ترکیب این سه متغیر همسو بر همگرایی دو بخش بلوچ نشین پاکستان و ایران تاثیر گذاشته و آرمان سیاسی بلوچستان بزرگ را در قالب تلاش برخی نخبگان بلوچ برای کسب هویت مستقل سیاسی« بلوچستان آزاد » پدید آورده است (حافظ نیا، ۱۳۸۱:۱۷۶ ).
انزوای جغرافیایی در کنار سایر عوامل متمایز کننده، موجب شده است که بلوچ ها خود را کمتر در سرنوشت ملی شریک می دانند و برخلاف دیگر اقوام ایرانی، در تحولات بزرگ درون جامعه ایران نقش قابل توجهی به عهده نمی گیرند . (کریمی پور، ۱۳۷۱:۹۳)

ترکمن ها

ترکمن های ایران در بخش شمالی استان گلستان و ناحیه کوچکی از شمال غربی خراسان شمالی استقرار دارند. قوم کم جمعیت ترکمن که در حال حاضر در ایران، ترکمنستان و افغانستان پراکنده اند، گویا ابتدا از منطقۀ سیردریا در آسیای مرکزی برخاسته و به سوی جنوب نقل مکان کرده اند و سپس در قلمرو کنونی مستقر شده اند. این قوم در زمینۀ زبان، مذهب و قومیت از بخش مرکزی ایران متمایزند و در مقابل با کشور ترکمنستان در این سه ویژگی، اشتراک و تجانس دارند(حافظ نیا، ۱۳۸۱:۱۷۷)

قوم لر
لرهاى ایران تا حدود قرن ششم به علت نداشتن اتحاد و انسجام، تحت سلطه سلجوقیان یا خلفاى عباسى بودند، ولی با ضعف قدرت مرکزى خودمختارى یافتند و به تاسیس «لر بزرگ» (بختیارى و کهکیلویه و بویر احمد) و «لر کوچک» (لرستان فعلى و ایلام) دست زدند (ر.ک. رحیمی، ۱۳۸۶: ۱۲۸). این قوم از اقتدار حکمرانی و سابقه خوبى برخوردار بوده و توانسته¬ است حملات تیمور لنگ و ترکمانان را پشت سر بگذارد.

درباره ی محمد باقری میلانلو

مطلب پیشنهادی

مدیریت فناوری و نوآوری

خوشه های صنعتی، یادگیری، نوآوری و توسعه منطقه ای

از دهه گذشته، برنامه ریزان توسعه منطقه ای و سرزمینی ، بخش قابل توجهی از …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *